ان . دى ميكلوخو ماكلاى / اس . اى . بايوفسكى / ان . ان . تومانويچ / ز . ان . واروژيكينا / خ . ان . نيازوف / او . اف . اكيموشكين ( مترجم : سميرا اسماعيلى ، معصومه اختيارى ، مژده دهقان خليلى ، فاطمه نظرى ، مهدى نصيرى ، محسن معظمى )
111
فهرست توصيفى نسخه هاى خطى فارسى انستيتو دستنويس هاى شرقى سنت پترزبورگ ( فارسى )
نوع خط : خط نستعليق ريز . نوع جلد : صحافى شرقى ( آسياى مركزى ) ، مقوائى با عطف چرمى است ، پايان مقدمه و اوايل فصل اول از بين رفته است . ( 186 ) شماره نسخه : A 233 - ( a 581 a ) 1 نام كتاب : ذكر احوال حضرت خواجه سلطان برهان الدين و غيره صاحبان چشت . توضيح نام اثر : عنوان اين نسخه در اين اثر نوشته نشده است و به احتمال زياد كاتب اين اثر بر اساس محتواى آن اين نام را انتخاب نموده است ، در خود اثر تنها از عنوان « رساله » استفاده گرديده است . پديد آورنده : ناشناخته مىباشد . نويسنده تنها در مقدمه به نام جهانگير شاه ( 1037 - 1014 قمرى / 1628 - 1605 ميلادى ) و نيز فرمانده نامى زمان مغولها عبدالرحمن خانخانان ( تاريخ وفات 1036 قمرى / 1627 - 1626 ميلادى ) نام مىبرد . اين نسخه نيز به عبدالرحمن تقديم شده است . تاريخ تأليف اثر : 6 محرم سال 1030 قمرى مقارن با 5 دسامبر 1620 ميلادى . مكان تأليف : نيامده است . شرح اجمالى محتواى اثر : اين اثر شامل شرح زندگانى 27 عارف برجسته طريقت صوفيه در هند ( فرقه چشتيه ) از قرن چهاردهم تا هفدهم ميلادى است . مهمترين مرجع اين اثر داستانهاى شفاهى « جلال الدين نومان » 95 ساله از نوادگان شيخ شاه نومان مىباشد ، وى نيز از خانواده شيخ بزرگ « مودود چشت » مىباشد . به دستور « عبدالرحمن خانخانان » ، نويسنده اين كتاب داستانهاى جلال الدين نومان را بر اساس كتاب « نفحات الانس » عبدالرحمن جامى نگارش نمود . اين اثر شامل مقدمه ، 27 باب ( در اينجا « فتح » ) مىباشد كه هر فتح به يكى از علماى صوفيه اختصاص دارد . آغاز نسخه : « ربنا آتنا من لدنك رحمه » . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه كامل نمى باشد و تنها شامل مقدمه و 18 « فتح » است . تاريخ كتابت : 17 جمادى الاول سال 1170 قمرى / 7 فوريه سال 1757 ميلادى . مكان كتابت : هندوستان شمالى . نام كاتب : مولانا على محمد قلى . اطلاعات حاشيه و پشت نسخهاى : در ابتداى اين نسخه دو صفحه شامل فهرست موضوعات متن اضافه گرديده است . سابقه نسخه : اين نسخه خطى توسط ك . ف . كلر در سال 1891 ميلادى از شهر برلين به انستيتو شرقشناسى سنپترزبورگ وارد شده است . اندازه صفحه : 5 . 18 * 11 ؛ تعداد برگ : 99 ( صفحات اين نسخه با ارقام شرقى نامگذارى شده است ) ؛ تعداد سطر : 13 ؛ اندازه متن : 5 . 14 * 5 . 8 . نوع كاغذ : كاغذ شرقى . نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، برخى واژگان و اصطلاحات با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است . نوع خط : خط نستعليق منحصر به فرد گاه شكسته . نوع جلد : صحافى شرقى ، مقوائى . ( 187 ) شماره نسخه : A 233 - ( a 581 a ) 1 نام كتاب : لمحات من نفحات القدس . توضيح نام اثر : نيامده است . پديد آورنده : محمد عليم صديقى علوى به عبارتى ديگر « عليم شيخ عزيزان » . وى در سال 972 قمرى / 1565 - 1564 ميلادى در توابع تاشكند به دنيا آمد . وى به عنوان عالم دينى آثار ديگر مذهبى نيز به نگارش درآورده است . محمد عليم از جمله پيروان فرقه « جهريه » از طريقت نقشبنديه است . احمد يسوى ( 562 قمرى / 1167 - 1166 ميلادى ) بنيانگذار فرقه جهريه مىباشد . نويسنده در زمان حكومت جنيد امام قلى خان به شهرت بسيارى دست يافت و اين اثر خود را به وى تقديم مىنمايد « 1 » . تاريخ تأليف اثر : سال 1035 قمرى / 1626 - 1625 ميلادى . مكان تأليف : نيامده است . شرح اجمالى محتواى اثر : اين اثر چندان شناخته شده نيست و قسمت اعظم آن به شرح زندگى نامه نمايندگان فرقه
--> ( 1 ) . سه طريقت يسويه و كبرويه و نقشبنديه كه امروز به ترتيب در قزاقستان و تركمنستان و ازبكستان پيروانى دارند به تعاليم عرفانى خواجه ابويوسف همدانى باز مى گردند . هم اكنون مضجع بهاءالدين نقشبند در حوالى بخارا در ازبكستان و مضجع خواجه احمد يسوى در تركستان در نزديكى شهر چيمكنت در جنوب قزاقستان ، مورد توجه زائران است و اين مكان بسيار مورد توجه تمامى تركان آسياى مركزى و بلكه ديگر كشورهاى ترك زبان است ( ويراستار ) .